Tekirdağ Raporu :Tekirdağ'ın Sanayileşmesi Refaha Yeterince Yansımadı 22 Ocak 2016
Türk Girişim ve İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) ile Trakya Kalkınma Ajansı iş birliğiyle hazırlanan "Tekirdağ İçin Plansız Sanayileşme Tuzağından Çıkış Stratejileri ve 2023 Senaryoları Raporu" düzenlenen toplantıyla tanıtıldı.
Toplantıya Tekirdağ Valisi Enver Salihoğlu, Çorlu Kaymakamı Levent Kılıç, Çerkezköy Kaymakamı Metin Kubilay, Kapaklı Kaymakamı Mehmet Ali Gürbüz, Çorlu Belediye Başkanı Ünal Baysan, Tekirdağ Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Cengiz Günay, Çorlu Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Enis Sülün, TÜRKONFED Yönetim Kurulu Başkanı Tarkan Kadoğlu, ÇİSAD Yönetim Kurulu Başkanı Celal Öğücü, TRAKYASİFED Yönetim kurulu Başkanı Aynur Süleymanoğlu, EDSİAD Başkanı İsmet Açıkgöz, Trakya Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mahmut Şahin ve davetliler katıldı.
Toplantının ilk açılışı konuşmasını Trakya Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mahmut Şahin yaptı. Şahin şunları söyledi:” Trakya Kalkınma Ajansı “Yüksek katma değerli üretim yapısıyla doğal ve kültürel değerlerini koruyarak gelişen, işbirliği ve yenilik kültürünün egemen olduğu, yaşam ve refah seviyesi yüksek Trakya” vizyonunun gerçekleştirilmesi amacıyla Bölgede paydaşlarla birlikte yürüttüğü çalışmalarını artan bir hızla sürdürmektedir.
Trakya Kalkınma Ajansı ve TÜRKONFED, Bölge kalkınmasına yönelik yerel dinamiklerin analiz edilmesi ve Bölge yatırım ortamının etkin değerlendirilmesi amacıyla 2014 yılı içerisinde Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerini kapsayan bir çalışma başlatmıştır. Çalışma kapsamında, TR21 Bölgesini oluşturan Edirne, Tekirdağ ve Kırklareli illerinin ekonomik performansı Türkiye ortalaması ve bölge illeri ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş ve gelecek 10 yıllık süre içinde bölge illerinin büyüme hızının yükseltilebilmesini sağlayacak olan bir vizyonun her il için ayrı ayrı hazırlanmıştır.
Çalışma kapsamında bölge illerde faaliyet gösteren iş insanları, ilin yerel aktörleri ve üniversite öğretim üyeleri ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş, odak grupları ile toplantılar yapılmış ve anket uygulanmıştır. Bu görüşmelerden ve anketlerden elde edilen veriler ışığında her il için bir vizyon ortaya konmaya çalışılmıştır. Bugün burada da sizlerle Tekirdağ ili için yapılmış olan çalışmanın sunumu için bulunmaktayız.
Katılımcılık ilkeleri çerçevesinde bu raporun hazırlanmasında emeği geçen TÜRKONFED ve Ajans personellerine ve çalışmaya görüşmelerde ve odak grup toplantılarında katkı sağlayan tüm kamu, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör yöneticilerimize teşekkür ediyor hepinizi saygıyla selamlıyorum.”
Daha sonra açılış konuşmalarını yapan ÇİSAD Yönetim Kurulu Başkanı Celal Öğücü, TRAKYASİFED Yönetim kurulu Başkanı Aynur Süleymanoğlu, Çorlu Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Enis Sülün, TÜRKONFED Yönetim Kurulu Başkanı Tarkan Kadoğlu ve Çorlu Belediye Başkanı Ünal Baysan konuşmalarında Çorlu’nun sanayi geçmişine ve sorunlarına vurgu yaptılar.
Vali Salihoğlu:” Üç Yıl İçinde Trakya’da Çevrenin Temizliği İçin 2 Milyar TL Yatırım Yapacağız”
Günün son açılış konuşmacısı olan Tekirdağ Valisi Enver Salihoğlu konuşmasında Tekirdağ’ın sanayi altyapısı ve son yapılan yatırımlara vurgu yaptı. Salihoğlu şunları söyledi:” İl olarak Tekirdağ’ın sorunlarına parmak basan ve çözüm önerileri sunan bu raporu biz de dikkate alacağız. Çalışma için Trakya Kalkınma Ajansı’nı, TÜRKONFED’i ve emeği geçen herkesi kutluyorum.
Trakya’nın son 30 yılda meydana gelen çevre kirliliği ile ilgili problemini 2017’de devreye girecek olan arıtma ve derin deşarj sistemi ile çözmüş olacağız. Organize sanayileri bölgelerindeki altyapı çalışmalarını da hesaba katarsak tüm bu sistem için yaklaşık 2 milyar TL’lik bir yatırım yapmış olacağız. Bu yatırımların hepsi tam kapasite çalışmaya başladığı zaman Marmara Denizi’nin ve Trakya’nın çevre kirliliği sorunu ortadan kalkmış olacaktır. Her konuya olduğu gibi bu projemize de eleştiriler geldi. Eleştiri iş yapmanın doğasında vardır ancak bu projenin uygulama sürecinde çok değerli uzmanlar ile çalıştık. Bunların içinde İstanbul Teknik Üniversitesi’nin, Namık Kemal Üniversitesi’nin değerli hocaları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Orman Bakanlığı’nın değerli uzmanları var. İşini iyi bilen bu insanlar nedeniyle biz projemize güveniyoruz ve yaptığımız yatırımın karşılığını en hızlı şekilde alacağımızdan da eminiz. Projenin uygulanmasına iş adamlarımızdan ve iş dünyamızdan da ciddi katkılar ve destekler var. Burada kendilerine teşekkürlerimi bir kez daha iletmek istiyorum.
Organize sanayi bölgelerimizin kapladığı alan 52.000 dönüme denk gelmektedir. Bu bölgelerimizin İmar planları tamamlandı. Buralarda daha önce arazi alanlar nedeniyle arsa fiyatları da bir taraftan yükseliyor. Yatırım yapmak isteyen bazı yatırımcılarımız bu alanların pahalı olması nedeniyle OSB'lerin dışına fabrika yapmak istiyorlar. Bunlara izin vermemiz ve göz yummamız bizden beklenmesin. İnşallah alacağımız yeni önlemlerle OSB’lerde arsa spekülasyonu yapan ve sanayicilikle ilgisi olmayanların da önüne geçeceğiz.”
Hızlı Sanayileşme Şehrin Performansına Olumlu Yansıdı Ancak Beraberinde Yeni Sorunlar Getirdi
Konuşmaların ardından TÜRKONFED Ekonomi Uzmanı Yasemin Özbal raporla ilgili bir sunum gerçekleştirdi. Sunumda Özbal genel olarak şu noktalara değindi:” Sanayinin İstanbul’dan taşınmasının gündeme gelmesiyle, İstanbul’a yakın ve ulaştırma imkanları elverişli bölgeler bu özellikleri nedeniyle sanayileşme ivmesi yakalamışlardır. Bu çerçevede Kocaeli ve Bursa’nın yanı sıra İstanbul’a sadece 136 km mesafede olan Tekirdağ da İstanbul’dan taşan sanayiye ev sahipliği yaparak gelişmeye başlamıştır.
Hızlı sanayileşme Tekirdağ için parlak bir performans yaratsa da, bu sanayileşmenin aldığı özgün biçim kendi içerisinde sorunları da barındırmaktadır. Çünkü hızlı sanayileşme süreci başından iyi planlanıp yönetilememiş ve bu nedenle, çevre, tarım ve sosyal yapıda sorunlara yol açmıştır. Sorunların bugün ulaşmış olduğu nokta, bizatihi sanayileşme sürecinin devamı açısından da risk yaratmaktadır. Bu sorunların başında sanayileşmenin tekstil, giyim, kimya, metal gibi az sayıda sektörde ve genelde düşük teknolojili alanlarda yoğunlaşmış olması gelmektedir. Tekstil ve giyim tüm istihdamın %50’sini oluşturmaktadır. Düşük teknolojiye dayalı bu sanayileşme yapısı şimdi yaratmış olduğu çevre tahribatı nedeniyle tıkanma riski ile karşı karşıyadır.
Tekirdağ’da tüm sanayileşme sürecine rağmen, ekonomik aktiviteler içinde tarım sektörünün hala göreli ağırlığı bulunmaktadır. Ancak, su, hava ve toprak kirliliğinin tarımsal üretim için yarattığı risklere ilaveten, tarım sektörü, toprak parçalanması, tarım arazilerinin yok olması ve köylerin boşalması ve genç nüfusun tarım sektörünü tercih etmemesi nedeniyle ciddi bir tehdit altındadır.
Nihayetinde, Tekirdağ’da gözlemlenen sürecin sorunlarından bir tanesi de sanayileşmenin ne ölçüde refaha tahvil edilebildiği sorunu gelmektedir. Tekirdağ’daki sanayileşme, yerli sermaye ile değil, il dışından gelen sermaye sayesindedir. Sanayi yatırımlarının en belirleyici özelliği, büyük şirketlerin üretim zinciri içindeki bazı fabrikalarına ev sahipliği yapmasıdır. Bu nedenle Tekirdağ’daki sanayi tesisleri arsa ve niteliksiz işgücü açısından ucuz olanaklar sunan Tekirdağ’dan yararlanırken, yapılan faaliyetin ilde refah düzeyi artışı yaratacak faaliyetler, Tekirdağ dışından sağlanmaktadır. Ulaştırma olanaklarının da katkıda bulunduğu bu durum sonucunda, sanayinin ihtiyaç duyabileceği pazarlama, reklam, finans vb. modern hizmetler ve nitelikli işgücü ve yöneticiler şirket merkezlerinin bulunduğu hemen yanı başındaki İstanbul’dan karşılanmaktadır. Bu durum modern hizmet sektörlerindeki gelişimin, sanayileşmenin gerektireceği seviyenin gerekenin altında kalmasına yol açmıştır. Öte yandan, sanayinin hızlı gelişimine bağlı olarak mavi yakalı istihdam yaratılması ve bu durumun yol açtığı gelir etkisi tüketim artışına ve bu da başta ticaret olmak üzere tüketiciye dönük sektörlerde büyümeyi tetiklemiştir. Böylece sanayileşmenin hızlı olduğu ilçelerde ticaret sektörü de canlanırken, diğerlerinde aynı süreç görülmemektedir. “
Raporun Son Bölümde Tekirdağ’ın Gelişmesi İçin Alınacak Önlemler Sıralandı
Raporun son bölümünde ise kentin gelişmesi için alınacak önlemlere ve önerilere yer verilerek şu noktalara değinildi:” Tekirdağ’ın yüksek katma değerli ve yoğun teknolojili ürünler üretip, bu ürünleri yurtdışına satması için, üretimin çevreye duyarlı olarak yapılması, demiryolu ve liman kapasitesinin arttırılması, lojistik üslerin kurulmuş olması, şehrin insan kaynaklarının niteliğinin arttırılması gerekecektir.
Tekirdağ’ın gelişiminin önündeki en temel kısıtların plansız sanayileşmenin yol açtığı çevre kirliliği ve bilgi temelli üretimin ihtiyaç duyduğu nitelikli eleman temini olduğu ve gelecekte en hızlı gelişme gösterecek sektörlerin, yüksek katma değerli sanayi üretimi ve bu üretimin ihtiyaç duyacağı hizmetler sektörü olduğu dikkate alındığında, Tekirdağ’ın vizyonunu gerçekleştirmesi için alınması gereken önlemler şu başlıklar altında toplanabilir: Kente ilişkin önlemler, nitelikli insan gücüne ilişkin önlemler, büyük pazarlara erişimin kolaylaştırılması ve ulaştırma imkanlarının çoklu seçeneklerle iyileştirilmesi, danışmanlık, reklam, pazarlama, finans gibi ileri bağlantı hizmet sektörlerinin geliştirilmesi, karar alma mekanizmalarına ilişkin önlemler, kurumlar ve kuruluşlar arasında işbirliği kültürünün geliştirilmesi; tarıma ilişkin önlemler alınması.
Bu temel başlıklar altında Tekirdağ’ın geçmişteki parlak performansının devam ettirilmesi için somut olarak yapılması gerekenler konusunda yerel aktörler arasında önemli ölçüde bir uyum olduğu görülebilmektedir. Bu çerçevede şehrin talepleri aşağıdaki gibidir:
- En az iki model şehir belirlenmeli ve buna göre bir yol patikası izlenmeli
- Uluslararası fuar alanları kurulmalı ve il fuar merkezi yapılmalı
- Know how merkezleri kurulmalı
- Vakıf üniversitelerinin önü açılmalı
- İşgücü niteliği artırılmalı, beyin göçü engellenmeli
- Tekirdağ’da seracılık yatırımlarını artırmalı
- Seralarda ısıtmayı çözmek için biogaz, güneş ve rüzgar enerjisinden daha fazla faydalanılmalı
- Sulama altyapısı iyileştirilmeli
- Aile işletmelerine teşvik ve eğitim verilmeli
- Girişimcilere dönük eğitimler verilmeli
- Üniversite içindeki bölümler bölgenin ihtiyaçlarına göre planlanmalı
- Teknoparkların sayısı arttırılmalı
- Sektörde çalışabilecek nitelikli eleman yetiştirilmeli
- Sanayicilerin çevreye duyarlı üretimi desteklenmeli
- Bölgede faaliyet gösteren firmaların vergilerinin Tekirdağ’da ödenmesi teşvik edilmeli ve vergi gelirleri Tekirdağ’da kalmalı
- Demiryolu kapasitesi iyileştirilmeli
- Süleymanpaşa, Çorlu, Çerkezköy’ün ulaşım sorunu mutlaka çözülmeli
- Köy yolları iyileştirilmeli
- Çarpık kentleşme mutlaka önlenmeli
- Su kaynakları korunmalı
- Ergene temizlenmeli.”
"Tekirdağ İçin Plansız Sanayileşme Tuzağından Çıkış Stratejileri ve 2023 Senaryoları Raporu" tanıtım toplantısı sunumların ardından sona erdi.
